RSS

ცირცა

30 Jun
CIRCA

ძველი კოლხეთი, აიეტ მეფის სამყარო, არა მხოლოდ ჩვენთვისაა მომნუსხველი იდუმალებით მოსილი, არამედ თვით იმდროინდელ ბერძენთათვისაც კი ასეთი ჩანს.

ამ სამყაროს ნამდვილი მშვენებაა აიეტის და ცირცა, იმ დროისათვის განსაკუთრებული ცოდნის გამო ბერძენთა მიერ ქალღმერთად შერაცხული.

მაგალითად, ერთი გადმოცემით იგი თურმე ღმერთების სამოსისთვის გაუხუნარ(!) ქსოვილს ქსოვდა.

სხვა გადმოცემის თანახმად კი იტალიას სახელი აქ გადმოსახლებული სიკულების (სიცილიელთა) მეფის, ოდისევსისა და ცირცას შვილიშვილის, იტალოსის სახელის მიხედვით ეწოდა.

მის მიერ ოდისევსის მთელი გუნდის ღორებად ქცევის ამბავიც გემახსოვრებათ.

სწავლულთა აზრით ცირცე არის მცდარი წარმოთქმა სახელისა კირკე, რაც ბერძნულად შევარდენს ნიშნავს და აგრეთვე წრეს, მრგვალს. ასევე არის მისი დაკავშირების მცდელობა სვანურ სიტყვასთან – ლიკირკე (გაგორება).

იქნებ უფრო ბუნებრივია მისი ახსნა იმ ენაშივე ვეძიოთ, რომელზეც მისი ნათლია მეტყველებდა. ცირა მეგრულად მცირეს, პატარას ნიშნავს. შეადარე მეგრულსავე სახელს – ცოტნე (ცოტა, პატარა).

ცხადია მაინტერესებდა როგორი შეიძლებოდა ყოფილიყო ეს ქალბატონი და წარმოსახვაში დიდხანს ვძერწავდი მის იერს.

ერთ მშვენიერ დღეს კი სრულიად შემთხვევით მოხვდა ჩემს ხელთ ქალბატონ ნინო კვარაცხელიას ფოტო, რომელიც პრაქტიკულად დაემთხვა წარმოსახვაში არსებულ ცირცას.

მეც ავდექი და ტილოზე გადავიტანე, თან მოვრთე-მოვკაზმე დაახლოებით იმ ხანის სამკაულებით.

აი, რა გამოვიდა.

კობა ჭუმბურიძე

 
 

ტეგები: , , ,

12 responses to “ცირცა

  1. levani

    April 15, 2009 at 12:47 pm

    kargia

     
  2. ninuci

    April 23, 2009 at 12:49 pm

    mshvenieria

     
  3. ლაშა

    June 16, 2009 at 1:25 pm

    მეგრ. ცირა = ქალწული
    ცოტნესა და ცოტას შორის არავითარი კავშირი არაა, მაგრამ ცირრცესა და ცირას შორის შესაძლებელია რაიმე კავშირი იყოს.

     
    • admin

      June 16, 2009 at 7:03 pm

      გმადლობთ ლაშა,

      ამ საკითხის ჩხრეკისას ვისარგებლე პროფესორ ზურაბ ჭუმბურიძის ნაშრომით – “რა გქვია შენ”, საიდანაც მომაქვს ქვემოთმოყვანილი ორი განმარტება:
      1. ცოტნე (ქართული) ” უმცროსი “, ” პატარა “. შეადარეთ ‘ცოტა’ (ნ. მარის ეტიმოლოგიით):
      2. – ცირა (ქართული) მეგრულად ნიშნავს ” ქალიშვილს ” (შეადარეთ აგრეთვე გურული ციცა, ცა). საეკლესიო კალენდარი, როგორც ჩანს, მის მნიშვნელობას უკავშირებს ” მცირეს ” და ამიტომ უფარდებს მას ამავე მნიშვნელობის ლათინურ სახელს პავლა.

      პირადად მე კი, სამწუხაროდ, მეგრული არ ვიცი, რომ საკუთარ ცოდნას დავყრდნობოდი. სამაგიეროდ ძალიან მიყვარს სამეგრელო და ამის დასტურია ჩემი ძის სახელი ცოტნე, აგრეთვე ამ პორტრეტის შესაქმნელად გაწეული შრომა.

       
  4. n.s.t.chin

    October 19, 2009 at 11:19 pm

    ხელმარჯვეც ყოფილხარ:))

     
  5. ია

    January 3, 2010 at 2:43 pm

    ცირა ძალიან მშვიდია?
    მეგრულია ნეტავი სიმღერა “ცირა, ცირა” ? უფრო სწორედ “ციიირა, ციიირა” ?. . .
    ერთხელ მოვისმინე და ებრაული ჰანგები დავლანდე, რატომღაც.

     
  6. ელდორადო

    July 6, 2010 at 11:06 pm

    მშვენივრად გამოგივიდათ კარგი ისტორიააქვს

     
  7. ელდორადო

    July 10, 2010 at 9:35 am

    მართლაც საინტერესოა.

     
  8. გულნარა

    September 29, 2010 at 10:06 pm

    მშვენიერი გამოვიდა,ისეთი ნახატია ,ჯერ სურათი მეგონა,ოქლო ხელები ქავს და გენიოსი თავი მაგ მხრებზე.გაკოცე.

     
  9. მამუკა

    December 26, 2010 at 5:09 pm

    კობა დიდებულია ნამდვილად!მე პირადად შთაბეჭდილება მაქ,რომ ძალიან ცუდად ვიცნობთ საქართველოს ქრისტიანობამდელ ისტორიას…ისე საინტერესო სურათი გამოგივიდა თავისი ჩაცმულობით.სამკაულებითა და ვარცხნილობით🙂 ძალიან ლამაზია🙂

     
  10. ნინო

    March 23, 2012 at 5:15 pm

    მშვენიერია,ისტორიაც და სურათიც…და საიტი ძალიან მომწონს.

     
  11. ......................

    July 30, 2013 at 12:23 pm

    არაჩვეულებრივია!!!! 🙂

     

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: